RUSYA FEDERASYONU TEKSTİL VE KONFEKSİYON
PİYASASI
HAKKINDA
NOT
Tekstil
ve konfeksiyon ürünlerinde tüketici tercihi; ürünün fiyatı, markası ve kalitesi
değişkenlerinin oluşturduğu bir denklem ile belirlenmektedir. Pazarda tutunmayı
başaran bir marka için hangi ülke menşeli olduğunun çok önemi kalmamaktadır.
Bavul ticaretinin Türk malı imajına zarar verdiği sıkça dile getirilmekle
beraber, Rusya pazarında marka olmanın şartlarını yerine getiren ve bu yönünü
öne çıkaran Türk firmalarının sıkıntıları bulunmamaktadır. Buradan hareketle;
-
Türkiye ile Rusya
Federasyonu arasında gerçekleştirilen bavul ticaretinin, bu uygulamayı başlatan
şartların halen mevcut olmasına bağlı
olarak, imkanlar dahilinde sürdürülmesi, ancak, bu uygulamanın Rus makamlarının
inisiyatifi ile her an sona erdirilebileceğinin unutulmaması,
-
Bavul ticareti bir yandan
sürerken, diğer yandan bavul ticareti uygulaması kısa vadede sona
erdirilecekmiş varsayımı ile normal yollardan ticaret imkanlarının
geliştirilmesinin araştırılması,
-
Rus pazarı için orta
pahalılıkta, kaliteli ürünler sunan markalar yaratılması konusunda
yoğunlaşılması,
-
Ülkemizin elindeki
fazla üretim kapasitesinin bir bölümünün Rusya’ya kaydırılarak, yapılacak
ihracatın aynı zamanda yerli üretimin
avantajarı ile desteklenmesi konusunda maliyet-fayda analizi yapılması,
hususları,
ülkemiz tekstil ve konfeksiyon sektörünün Rusya pazarında geleceğe yönelik
stratejisi olmalıdır.
1990’lı yılların başından itibaren, planlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçiş süreci içine giren Rusya Federasyonu’nda, tekstil ve konfeksiyon ürünlerinin ithal ürünlerle rekabet edemediği görülmüştür. Bunun bir sonucu olarak da, tekstil ve konfeksiyon sanayi üretiminde 1990-1997 döneminde on kattan fazla bir düşüş olmuştur.
|
|
1990 |
1994 |
1995 |
1996 |
1997 |
|
Kumaş Tüm Tipler (Milyon m2) |
8449 |
2197 |
1774 |
1401 |
1489 |
|
Örgü mallar (milyon birim) |
769.7 |
190.4 |
108.3 |
59.1 |
52.9 |
|
Çorap (milyon çift) |
872.4 |
352.7 |
287.5 |
208.2 |
180 |
|
Elbise (milyon birim) |
650.7 |
128.8 |
72.6 |
53.7 |
45 |
Kaynak
: RF Ekonomik Gelişme ve Ticaret Bakanlığı
Ekonomik Gelişme ve Ticaret Bakanlığı
verilerine göre, iç piyasadaki malların önemli bir kısmı üretim ve resmi
ithalat rakamlarında gösterilenler dışındaki kaynaklardan sağlanmaktadır.
Örneğin, örgü mallarda bu miktar görünür ticaretin %72’sine kadar ulaşmıştır.
1998 yılında Rusya’da yaşanan ekonomik kriz
ile birlikte ithal ürünler çoğu Rus için satın alınamaz ölçüde pahalı hale
gelmiştir. Krizin bu etkisi diğer taraftan, Rus tekstil sanayi için bir toparlanma
ve yeniden yapılanma imkanı yaratmıştır. Ayrıca, aynı dönemde Hükümet, tekstil
ve gıda gibi hafif sanayi sektörlerini destekleme kararı almıştır.
Rusya Federasyonu’nun ülkemiz, Avrupa Birliği ve Bağımsız Devlet Topluluğu (BDT) gibi başlıca ticari partnerleri ile gerçekleştirdiği tekstil ve konfeksiyon ürünleri ticaretine ilişkin tablo aşağıda yer almaktadır.
MİLYON $
|
RUSYA’NIN İTHALATI |
RUSYA’NIN İHRACATI |
||
|
|
1999 |
2000 |
1999 |
2000 |
TÜRKİYE
|
33.8 |
34.3 |
29.9 |
10.2 |
|
AVRUPA BİRLİĞİ |
254.5 |
298.3 |
290 |
240.8 |
|
BDT |
423.7 |
543.1 |
62 |
103.3 |
|
TOPLAM |
1,026.1 |
1,274.5 |
637.4 |
601.6 |
|
BAVUL TİCARETİ (MİLYAR $) |
10.1 |
10.5 |
1.4 |
2.3 |
Kaynak: R.F. Devlet
İstatistik Komitesi
Söz konusu rakamlar, 146 milyon nüfusa sahip Rusya’da tekstil ve konfeksiyon ticaretinin yukarıdaki rakamlarla sınırlı olmadığını ve bavul ticareti yöntemiyle önemli miktarda ithalat gerçekleştirildiği bilinmektedir. Bavul ticareti ile gerçekleştirilen ithalat rakamları yukarıdaki tabloda yer almaktadır. Nitekim bavul ticaretinin büyük bölümü de tekstil ve konfeksiyon ürünlerinden oluşmaktadır.
Bavul ticaretinin neden oluştuğu ve neden izin verildiği düşünüldüğünde aşağıdaki sonuçlara ulaşılmaktadır.
Halen Rusya Federasyonu’nda tekstil sektöründeki koruma oranı %15-20 civarındadır. Mevcut koruma oranları ile Rusya Federasyonu’na ithalat yaparak piyasada rekabet edebilir kalmanın oldukça zor olduğu bilinmektedir. Diğer taraftan, aynı koruma oranları ile ithal edilecek ürünlerin halkın büyük bir bölümünün alım gücünün çok üzerinde olacağı buna karşın yerli üretimin de talebi karşılamayacağıdır.
Bu çerçevede, Rusya Federasyonu Hükümeti tarafından gerçekleştirilen düzenlemeler neticesinde bavul ticareti yolu ile ülkeye gümrük vergisi ödenmeksizin mal ithalatı mümkün hale getirilmiştir. Aslında bavul ticareti tamamen Rus makamlarının inisiyatifinde varlığını sürdüren ve tek taraflı irade ile her an sona erdirilebilecek bir uygulamadır. Rusya Federasyonu Hükümeti bavul ticareti düzenlemesi ile gümrük vergisi alternatif maliyeti ile piyasadaki mal arzını ve düşük fiyatları temin etmektedir.
1.1.2001 tarihinden itibaren yürürlüğe konulan 886 sayılı Hükümet Kararnamesi ile aralarında tekstil ve konfeksiyon ürünlerinin de bulunduğu yaklaşık 3.500 kalem malın gümrük oranlarında indirime gidilmiştir. Eş zamanlı olarak da gümrük kontrolleri sıkılaştırılmıştır.
Bununla hedeflenen, zaman içerisinde Rusya’da koruma oranlarının makul seviyeye çekilmesi ve dış ticaretin tüm dünyada kabul gören kural ve disiplinlere uygun olarak gerçekleştirilmesidir. Nitekim, Rus makamları zaman içinde koruma oranlarının tedrici olarak indirileceğini bununla birlikte bavul ticareti uygulamasına da son verileceğini dile getirmektedirler.
Öte yandan, bugün itibariyle Rus halkının
tekstil ve konfeksiyon ürünleri satın alma yapısı incelendiğinde göze iki
belirgin grup çarpmaktadır. Bunlar; (i) sadece pahalı dünya markalarını satın
alan ve gelir düzeyi oldukça yüksek dar bir grup, (ii) pazarlardan alışveriş
yapan ve fiyatlara son derece duyarlı geniş bir kitle. İlk grubun satın alma
kararını marka ve kişisel zevkler etkilerken, pazarlardan alışveriş yapan
kitlede bu kararı ucuza kaliteyi ve markayı aramak süreci nihayetinde fiyatlar
belirlemektedir.
Tekstil ve konfeksiyon ürünlerinin
tercihinde, ülke menşeinin dikkate alınmadığı düşünülmektedir. Bu grup
ürünlerin satın alınmasında en önemli
karar ve tercih unsuru markalardır. Örneğin; Armani marka bir ceket satın almak
konusunda kimse o ceketin nerede üretildiğine dikkat etmemektedir.
Markaların birbirlerine göre tercih
edilmesinde ise (i) o markanın pazardaki “positioning” stratejisi, (ii)
çizgileri. (iii) fiyatları etkili olmaktadır.
Kalite faktörü ise fiyat ve marka unsurundan
bağımsız olarak her koşulda aranmaktadır.
Rusya Federasyonu pazarında Türk tekstil ve
konfeksiyon sanayinin geçmiş performansı incelendiğinde; bu sektörümüzün
1990’lı yılların ortasında kendi iradesi
dışında ve ülkemize gelen Rus
vatandaşlarının tercihlerine bağlı olarak düşük kaliteli ve ucuz mallarla,
bavul ticareti ile Rusya pazarına girdiği görülmektedir.
Böylece bavul ticareti ile tanışan sektör,
bir sonraki aşamada bu nitelikli ticareti yapısallaştırıp Rusya pazarını
özellikle stok fazlalığını eritmek amacıyla kullanmıştır.
Bu kapsamda ihraç edilen Türk tekstil ve
konfeksiyon ürünlerinin Türk malı imajı üzerinde menfi etkiler yarattığı iddia
edilmekle beraber bu iddiaların tam doğru olmadıkları düşünülmektedir.
Bavul ticaretine izin verildiği sürece geniş
kitlelerin talebi doğrultusunda Rus pazarlarına tekstil ve konfeksiyon ürünleri
ihraç edilmelidir. Bu ürünlere talep, piyasa koşulları dinamiklerince fiyat ve kalite ilişkisi ile
belirlenmektedir. Türkiye’nin böylesi talepleri karşılamaktan Türk malı imajına
zarar geleceği kaygısı ile imtina etmesinin yanlış bir strateji olacağı
düşünülmektedir.
Bavul ticaretinde esas dikkat edilmesi
gereken nokta, bu uygulamanın tamamen ve sadece Rus makamlarının inisiyatifi
ile sürdürüldüğü ve bir gün sona erdirilebileceği hususudur.
Öte yandan, Rus pazarında belirli yer edinmiş
Türk markaları da bulunmaktadır. Bunların marka özelliklerini ön plana çıkaran
pazarlama stratejileri neticesinde menşe ülke sorunu ile karşılaşmadıkları
bilinmektedir. Bu nedenle Rus pazarında markalaşan firmalarımızın belirli yer
edindikleri göz ardı edilmemelidir.
Bu aşamada Türk tekstil ve konfeksiyon
sanayinin Rusya’ya yönelik stratejilerinde, bavul ticaretine paralel olarak,
orta pahalılıkta ve yüksek kalitede ürünler ihtiva eden markalar oluşturması
gerektiği düşünülmektedir.
Bu stratejinin benimsenmesinden sonraki
aşamada, yapılacak maliyet-fayda analizi neticesinde Türkiye’den ihracat ya da
Rusya’da en azından bir kısım üretim gerçekleştirerek, yerli firma olmanın
avantajlarından faydalanmak olmalıdır.
2000-2001
YILLARINDA TÜRKİYE-RUSYA FEDERASYONU ARASINDA
GERÇEKLEŞTİRİLEN DERİ VE DERİ
ÜRÜNLERİ İLE TEKSTİL VE KONFEKSYON ÜRÜNLERİ TİCARETİ
Milyon
$
|
MAL GRUBU |
R.F. İTHALATI |
R.F. İHRACATI |
||
FASIL NO |
2000 |
2001 |
2000 |
2001 |
|
41 Ham postlar, deriler
(kürkler hariç) ve köseleler |
1.8 |
1.7 |
0.03 |
2.5 |
|
42 Deri eşya; saraciye eşyası
ve eyer ve koşum takımları; seyahat eşyası, el çantaları ve benzeri
mahfazalar; hayvan bağırsağından mamul eşya (ipek böceği guddesi hariç) |
5.9 |
29.6 |
0.005 |
- |
|
43 Postlar, kürkler ve taklit
kürkler; bunların mamulleri |
2.0 |
3.6 |
0.1 |
- |
|
52 Pamuk |
2.8 |
4.6 |
0.2 |
0.002 |
|
53 Dokumaya elverişli diğer
bitkisel lifler;kağıt ipliği ve kağıt ipliğinden dokunmuş mensucat |
0.2 |
0.1 |
2.3 |
2.6 |
|
54 Sentetik ve suni
filamentler |
6.9 |
6.9 |
4.9 |
4.9 |
|
55 Sentetik ve suni devamsız
lifler |
6.9 |
8.6 |
2.1 |
12.4 |
|
56 Vatka, keçe ve dokunmamış
mensucat; özel iplikler; sicim,kordon, ip halat ve bunlardan mamul eşya |
0.9 |
4.6 |
0.001 |
0.006 |
|
57 Halılar ve diğer dokumaya
elverişli maddelerden yer kaplamaları |
0.4 |
0.8 |
0.03 |
- |
|
58 Özel dokunmuş mensucat;
tufte edilmiş dokumaya elverişli mensucat; dantela; duvar halıları; şeritçi
ve kaytancı eşyası; |
2.7 |
4.7 |
0 |
0.003 |
|
59 Emdirilmiş, sıvanmış,
kaplanmış veya lamine edilmiş dokumaya elverişli mensucat;dokumaya elverişli
maddelerden teknik eşya |
1.8 |
1.2 |
0.01 |
0.005 |
|
60 Örme eşya |
2.5 |
1.3 |
0 |
- |
|
61 Örme giyim eşyası ve
aksesuarı |
2.3 |
9.3 |
0 |
0.002 |
|
62 Örülmemiş giyim eşyası ve
aksesuarı |
3.9 |
15.2 |
0.6 |
0 |
|
63 Dokumaya elverişli
maddelerden diğer hazır eşya;takımlar;kullanılmış giyim eşyası ve dokumaya
elverişli maddelerden kullanılmış eşya; paçavralar |
3.0 |
3.9 |
0.05 |
0.05 |
|
Toplam |
44.0 |
96.1 |
10.3 |
22.5 |
Kaynak :R.F.Devlet İstatistik Komitesi
2000-2001
YILLARINDA AVRUPA BİRLİĞİ-RUSYA FEDERASYONU ARASINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İLE TEKSTİL VE
KONFEKSYON ÜRÜNLERİ TİCARETİ
|
MAL GRUBU |
R.F. İTHALATI |
R.F. İHRACATI |
||
|
FASIL NO |
2000 |
2001 |
2000 |
2001 |
|
41Ham postlar, deriler (kürkler hariç) ve köseleler |
9.8 |
10.5 |
144.9 |
93.7 |
|
42 Deri eşya; saraciye eşyası ve eyer ve koşum takımları; seyahat
eşyası, el çantaları ve benzeri mahfazalar; hayvan bağırsağından mamul eşya
(ipek böceği guddesi hariç) |
8.1 |
28.1 |
21.8 |
18.6 |
|
43 Postlar, kürkler ve taklit kürkler; bunların mamulleri |
6.8 |
6.4 |
18.7 |
21.2 |
|
52 Pamuk |
19.3 |
16.2 |
76.8 |
70.9 |
|
53 Dokumaya elverişli diğer bitkisel lifler;kağıt ipliği ve kağıt
ipliğinden dokunmuş mensucat |
16.0 |
12.1 |
31.4 |
30.7 |
|
54 Sentetik ve suni filamentler |
34.4 |
42.3 |
2.3 |
2.2 |
|
55 Sentetik ve suni devamsız lifler |
46.3 |
39.1 |
5.3 |
4.9 |
|
56 Vatka, keçe ve dokunmamış mensucat; özel iplikler; sicim,kordon,
ip halat ve bunlardan mamul eşya |
29.3 |
39.8 |
1.3 |
|